Jabłoń domowa Malus domestica

Okrytozalążkowe (Angiospermae) > Dwuliścienne (Dicotyledones (Dicotyledoneae, Magnoliopsida)) > Różowe (Rosidae) > Różowce (Rosales) > Różowate (Rosaceae) > Jabłoń (Malus) > Jabłoń domowa (Malus domestica)

Opis ogólny

Świetnie znane nam wszystkim i wydawałoby się swojskie drzewo, ma interesującą historię i olbrzymie znaczenie dla większości populacji ziemi.
Jabłoń domowa należy do rodziny różowatych i jest niewysokim drzewem osiągającym ok. 12 metrów wysokości.

Kwiaty

Jabłoń domowa kwitnie wyjątkowo atrakcyjnie, obsypując się wiosną białymi kwiatami z lekkim różowym zabarwieniem.
Kwiaty pojawiają się równocześnie z liśćmi i mają ok 2 cm średnicy, pięć płatków, wyraźne słupki i żółte pylniki.
Jabłonie wymagają zapylenia krzyżowego aby mogły wydawać owoce, są również owadopylne i miododajne.

Owoce/Szyszki

Owocem jabłoni jest świetnie wszystkim znana szupinka zwana potocznie jabłkiem.
Jabłka dojrzewają w sierpniu i osiągają zazwyczaj rozmiary 5-10cm.
Jabłonie owocują w trybie "co dwa lata" to znaczy, że jednego roku produkują wyjątkowo dużo małych owoców, ale przez to nie są w stanie wytworzyć wystarczająco dużo kwiatów, przez co nastepny rok będzie mniej obfity, za to owoce powinny byc większe. W hodowli sadowniczej ogranicza się to zjawisko różnymi sposobami, także chemicznymi i hormonalnymi.

Liście

Liście ułożone naprzemianlegle, proste (nie złożone) owalne z ostrym czubkiem, piłkowanym brzegiem, pokryte meszkiem od strony spodniej, gładkie od strony wierzchniej. Mogą osiągać długość z zakresu 5-12 cm oraz szerokość pomiędzy 3-6. Osadzone są na ogonku długości 2-5 cm.

Wygląd zimowy

Drzewo zrzuca liście na zimę. Widać wówczaz wyraźnie jej "klasyczny" pokrój w odróżnieniu od pokroju sadowniczego, ponieważ jabłonie dobrze poddają się kształtowaniu, dlatego w sadach mogą przyjmować inne kształty. Naturalnie jabłoń jest drzewem o koronie szerokiej i gęstej. W sadach i ogrodach gdzie chodowana jest dla owoców prześwietla się ją wycinając nadmiar pędów.

Wymagania

Jabłonie mają dużą tolerancję na odczyn gleby i pozostałe warunki glebowe poza przepuszczalnością. Znacznie lepiej udaja się na podłożach dobrze przepuszczalnych. Należy tez je chronić przed wiatrami oraz późnymi wiosennymi przymrozkami.

Rozmnażanie

W celach sadowniczych jabłonie rozmnaża się poprzez szczepienie. Poza tym rośliny są dostępne w szerokiej gamie w sklepach i szkółkach, dlatego dla celów ogrodniczych (niewielkich hodowli) najlpeij zaopatrzyć się w drzewka w takim miejscu.

Szkodniki/Choroby

Jabłonie są podatne na szereg czynników, bakteryjnych, wirusowych i grzybowych. Młode rośliny ponadto bywają niszczone przez gryzonie oraz zwierzęta karmiące się ich słodką i miekką korą podczas zimy.

Do najbardziej popularnych chorób można zaliczyć:
Zaraza ogniowa
Parch
Czarna plamistość,

Pasożyty to na przykład:
Nasionnica jabłoniowa (Rhagoletis pomonella),
Owocówka jabłkóweczka (Cydia pomonella)
Krokiewka lękwica (Phlogophora meticulosa)

Zobacz także: Pytania: Choroby i szkodniki: Jabłonie i grusze

Zastosowania

Głównym powodem popularności jabłoni jest ich wartość spożywcza, łatwość przechowywania oraz fakt, że odpowiednio składowane nie tracą składników odżywczych nawet kilka miesięcy.
Sto gram owoców (ze skórką!) zawiera ok. 14g weglowodanów, 5mg witaminy C, 85g wody, 2.4g błonnika, 0 tłuszczu i 0 białka.
Natomiast ziarenka zawierają substancje trujące, dlatego nie jest wskazane ich spożywanie!
Wykorzystuje się więc jabłka jako owoce do spożycia na surowo, ale także do przetworów i napojów.

Ze względu na wspomniane już wcześniej malownicze kwiaty i niewielkie wymagania jabłonie często sadzone są w ogrodach także dla walorów ozdobnych.

Odmiany

Znanych jest ok. 10 000 odmian uprawianych na świecie.
Jedne z najbardziej popularnych w Polsce to:
Antonówka,
Gala,
Cox,
Golden Delicious,
Granny Smith,
Idared,
Jonagold,
Jonathan,
McIntosh,
Szara Reneta.