Drzewa i Krzewy / z Toba od 2000 roku
Zaloguj się lub zarejestruj.

Zaloguj się podając nazwę użytkownika, hasło i długość sesji
Wrzesień 22, 2017
REKLAMA
Felietony

Ogród piękny i praktyczny

Sierpień 28, 2006
Jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.) (Autor: Petr Vobořil, CC-BY-NC-SA Creative Commons Attribution NonCommercial ShareAlike License)
Można mieć ogród piękny, można przyjemny dla ducha i dający satysfakcję, można też praktyczny. A jeśli chcesz połączyć wyszytkie te cechy wystarczy, że zadbasz by w Twoim kąciku, czy to będzie działka, czy przydomowy ogródek nie zabrakło drzew i krzewów owocowych.

Założenie małego sadu, lub rabaty z krzewami wytwarzającymi jadalne owoce, nie tylko da Ci przyjemność, ale także zapewni zdrowsze i świeże produkty na domowe przetwory, sałatki i napoje.

W zależności od powierzchni ogrodu, oraz warunków jakie w nim panują (nasłonecznienie, rodzaj gleby, wilgotność, różnice temperatur rocznych) do wyboru pozostanie w naszym klimacie całkiem sporo pięknych roślin, które warto wziąć pod uwagę. Ponieważ lista byłaby bardzo długa, a materiału starczyłoby na niejedną książkę postaram się polecić kilkanaście drzew i krzewów wartych, moim zdaniem, uwagi.
Najważniejszym kryterium zawsze jednak będzie sadzenie roślin, których owoce lubisz, tak więc ostateczny wybór należy do Ciebie!

Wyróżnię kilka ważnych czynników, które należy koniecznie wziąć pod uwagę podczas projektowania własnego mini-sadu.

Samopylność
Niektóre drzewa wymagają "towarzystwa" aby mogły dawać owoce, ponieważ są niekompatypibline same ze sobą. Dlatego raczej nie wybieraj ich jeżeli masz maleńki ogród. Nie warto tłoczyć na małej powierchni zbyt wielu roślin, bo ograniczymy imm dostęp światła słonecznego, a poza tym zacienimy i oszpecimy ogród.

Wysokość (dorosłego osobnika)
Sadzimy zawsze małe rośliny, dlatego czasem trudno sobie wyobrazić, że na zaledwie kilka lat ich gałęzie mogą całkowicie zasłonić okna kuchni, albo zacienić rabaty z kwiatami. Wreszcie, mogą przerosnąć nad ogród sąsiadów, a z tego już blisko do niepotrzebnych waśni i problemów prawnych. Dlatego sadząc drzewa musisz mieć na uwadze jego wymiary jako dorosłego drzewa. Właścicielom mniejszych ogrodów pomocne mogą być rośliny szepione na słabo rosnących podkładkach, ale nawet one rozrosną się po latach, chociaż w mniejszym stopniu. Nie podaję tej wartości w tabeli, ponieważ różnić się może ona w dużym stopniu w zależności od podkładki. Dlatego kupując drzewko zawsze pytaj jakie rozmiary będzie miało jako dorosły osobnik.

Wartość ozdobna roślin
Nie można ukrywać, że ogród ma przede wszystkim cieszyć oko, dlatego postaram się szczególnie wyróżnić rośliny, które prezentują walory nie tylko użytkowe ale i ozdobne.

Czas owocowania i wielkość zbiorów
Wyjątkowo ważne czynniki. Od nich zależy nie tylko, czy będziemy mogli owocami z dumą obdzielić całą rodzinę, ale także jak zaplanować ochronę przed szkodnikami, zbiory oraz składowanie owoców. Warto przy tym wybierać rośliny owocujące dłużej, lub nierównocześnie, aby owocami cieszyć się przez więcej niż 2 tygodnie.

Szkodniki
Wiadomo, że nikt nie lubi czynności związanych z zabezpieczaniem roślin przed chorobami, owadami, grzybami itp. Dlatego dobrze wiedzieć jak wiele pracy i czasu trzeba włożyć, aby zostać nagrodzonym ulubionymi owocami.

Wymagania
Najważniejszy czynnik. Od niego właśnie zależy czy dana roślina będzie mogła rosnąć na Twojej działce, czy też nie, oraz czy da satysfakcjonujące zbiory.

DRZEWA

Nazwa polska
Nazwa łacińska
OdmianaSamopylnośćWartość
ozdobna
Czas
owocowania
Wielkość
zbiorów
SzkodnikiWymaganiaDodatkowe
informacje
Jabłoń domowa Malus domesticaAntonówka (odmiana stara)Wymaga zapylaczy, może być zapylaczemKwiaty (maj, białe/biało różowe, miododajne, pachnące),
Owoce (duże, ładne, złoto-żółte)
Początek września500 kg (z jednego drzewa)w niewielkim stopniu podatna na mączniaka, parcha, odporna na zarazę ogniowąodm. wytrzymała na mrozy (do -35°C), wymaga stanowiska słonecznego, toleruje pH z zakresu (5.6 - 7.5 /kwaśne do obojętnych/)Owoce dobre, z lekkim winnym posmakiem. Nadaje się świetnie na przetwory i lekkie wina domowe. Bardzo łatwo i dobrze rozmnaża się z nasion.
Jonagold (odmiana nowa)Wymaga zapylaczy (co najmniej 2), sama sterylna (nie zapyla)Kwiaty (maj, białe, pąki różowe, miododajne, pachnące), Owoce (duże, okrągłe, pomarańczowe z pięknym czerwonym rumieńcem)Początek październikadużaOdmiana odporna na parch i zarazę ogniową. Mniej odporna na mączniaka.Owocuje wcześnie, a owoce ma duże, więc czasem konieczna będzie podpora, aby drzewo nie złamało się pod ich ciężarem. Odmiana bardzo wytrzymała na mrozy (do -40°C), wymaga stanowisk słonecznych lub półcienistych, toleruje pH z zakresu (5.1 - 7.5 /bardzo kwaśne do obojętnych/)Owoce bardzo smaczne, delikatnie kwaskowate, chrupiące, soczyste. Nadają się do spożycia na surowo, do deserów, oraz do gotowania. Można przechowywać w lodówce nawet do 3 miesięcy!
Wiśnia pospolita Prunus cerasusWczesna Ludwika (odmiana stara)Nie wymaga zapylaczyKwiaty (kwiecień/maj, białe, bardzo liczne wiosną), Owoce (Ładne, półprzezroczyste, ciemnoczerwone)Koniec czerwcadużaŚrednio odporna na drobną plamistość liści odporna na moniliozęBardzo wytrzymała na mrozy, tolerancyjna względem odczynu glebyOwoce smaczne, kwaśne. Wiśnie szczepi się na podkładkach z czereśni lub antypki, ta druga jest polecana na gleby suche i przepuszczalne.
Lucyna (odmiana nowa)Nie wymaga zapylaczyKwiaty (kwiecień/maj, białe, bardzo liczne wiosną), Owoce (Ładne, bardzo ciemnoczerwone)Połowa lipcadużaPodatna na drobną plamistość liści, odporna na pozostałe choroby wiśni.Średnio podatna na mrozy, tolerancyjna względem odczynu gleby.Owoce bardzo smaczne, słodkawe. Wiśnie szczepi się na podkładkach z czereśni lub antypki, ta druga jest polecana na gleby suche i przepuszczalne.
Czereśnia (czyli Wiśnia ptasia) Prunus aviumRivanwymaga zapylaczy (Vega, Merton Premier, Burlat)Kwiaty (kwiecień/maj, białe), Drzewo może rosnąć duże, o ładnym, "pomnikowym" pokrojuprzełom maja i czerwcaodmiana plennaodmiana odporna na chorobywymaga głębokiego podłoża, gdyż ma duży system korzeniowy. Odczyn gleby kwaśny, lub obojętny. Podłoże zasobne w składniki mineralne.Nalepsze w ogrodach są nowe podkładki P-HLA i Gisela 5 - szczepione na nich czereśnie rosną mniejsze, wolniej i wcześniej owocują.
Śliwa domowa Prunus domesticaPromis (Klon węgierki zwykłej, odmiana późna)Nie wymaga zapylaczyKwiaty (kwiecień/maj, białe, miododajne, wczesne), Ładny pokrój.koniec wrześniaodmiana plenna, owocuje regularniesłabo podatna na szarkęWytrzymała na mrozy, wymaga wilgotnego podłoża o odczynie obojętnym.Owocuje 2-4 lata po posadzeniu, daje owoce średniej wielkości, ale bardzo smaczne, z łatwo oddzielającą się pestką. Nadaje się do jedzenia na surowo, na przetwory i na susz.
Herman (Klon węgierki zwykłej, odmiana wczesna)koniec lipcaodmiana średnio odporna na choroby
Grusza pospolita Pyrus communisFaworytka (odm. wczesna, tzw. Klapsa)samopylnaKwiaty (w maju, białe, miododajne, wczesne), Owoce (bardzo ładne, kształtne, żółto-zielone z rozległym czerwonym rumieńcem), ładny pokrój.koniec sierpniaowocuje dość obfienie, regularnieśrednio odporna na parchawymaga głębokiego podłoża o odczynie lekko kwaśnym. Stanowisko słoneczne, lub półcieniste.nadaje się do spożycia na surowo i na przetwory.
Konferecja (odm. średnio wczesna)Kwiaty (w maju, białe, miododajne, wczesne), Owoce (żółto-złote, wydłużone, w dużej liczbie), ładny pokrój.koniec wrześniaowocuje bardzo obficie, regularnieodporna na parchaodmiana deserowa
Komisówka (odm. późna)Kwiaty (w maju, białe, miododajne, wczesne), Owoce (zielony, kształtny, pokryty pomarańczowym rumieńcem), ładny pokrój.połowa październikaOwocuje umiarkowanie, regularnieśrednio odporna na choroby, średnio odporna na mróz.jedna z najsmacniejszych odmian deserowych.
Orzech włoski Juglans regiaResovianie wymaga zapylaczyDrzewo o pieknym pokroju i liściach. Kwiaty mniej atrakcyjne, ale również ciekawe.połowa wrześniaplony obfiteszkodniki nie stanowią wiekszych problemówwymaga gleb żyznych, ciepłych, przepuszczalnych, wilgotnych, ale dobrze zdrenowanych, bogatych w próchnicę i wapń. Wymaga pH z zakresu 6.8 - 7.2. Lubi stanowiska nasłonecznione, może przemarznąć, jeżeli temperatury zimowe spadną na dłużej poniżej 25°C.Jest to bezwzględnie najbardziej długowieczne drzewo owocowe, nie szczepione może owocować nawet 500 lat (szczepione blisko 2 wieki)! UWAGA! Orzech włoski nie wpływa źle na inne drzewa w sadzie! Orzechy zaczynają owocować późno, bo 4-6 lat po zasadzeniu, ta odmiana owocuje wcześniej. Owoce ma smaczne, nadające się do spożycia na surowo i do wypieków, deserów itp.
Rokitnik zwyczajny Hippophaë rhamnoidesLeikoraroślina dwupienna, dla owoców konieczne posadzenie egzemplarza męskiego i żeńskiego (jeden egz. męski może zapylić 8 żeńskich).Bardzo ładny pokrój (drzewo osiąga maks. 6m wysokości), interesujące liście i wyjątkowej urody owoce.dojrzewają we wrześniu, utrzymują się przez całą zimę.dużeodporny na szkodnikiwymaga gleb przepuszczalnych, niewrażliwe na pH, lubi stanowiska nasłonecznione. Dość odporne na niskie temperatury.Owoce zbyt kwaśne do jedzenia na surowo, ale dzieci je lubią ;) Doskonałe na przetwory i soki.

KRZEWY

Nazwa polska
Nazwa łacińska
OdmianaSamopylnośćWartość
ozdobna
Czas
owocowania
Wielkość
zbiorów
SzkodnikiWymaganiaDodatkowe
informacje
Aktinidia pstrolistna Actinidia kolomikta Dr Szymanowskinie wymaga zapylaczaKwiaty (maj, liczne, białe, pachnące), Liście (przebarwiające się na biało-różowo), Pnącze.przełom sierpnia i wrześniaśrednia lub dużamoże chorować na choroby grzybowe, bakteryjne lub zostać zaatakowana przez owady.wymaga żyznych gleb i nasłonecznionego stanowiska. roślina wytrzymuje mrozy do -40°CPrzez pokrewieństwo z kiwi (Actinidia deliciosa), często aktinidie nazywa się potocznie "polskim kiwi"
Agrest pospolity (Porzeczka agrest) Ribes grossulariaHinnonmaki Rot (czerwone owoce)nie wymaga zapylaczy, ale jeżeli zostanie zapylony obcym pyłkiem będzie lepiej owocował, dlatego poleca się zasadzenie minimum dwóch krzaczków.Roślina o małej wartości ozdobnej, szczepiona na podkładkach w formie piennej wygląda jak małe drzewko i jest nie tylko wygodniejsza w uprawie, ale i zyskuje na urodzie.początek lipcadużaduża naturalna odporność na mączniaka amerykańskiegowymaga średio wilgotnej, dobrze zdrenowanej gleby, stanowiska słonecznego (preferowane) lub półcienistego, ochrony przed zimowymi wiatrami. Odm. odporna na mróz. Wymaga także regularnego przycinania pędów w celu zwiększenia owocowania.Ciekawą krzyżówką agrestu i porzeczki, ostatnio dostepną w szkółkach jest porzeczkoagrest.
Invicta (żółte owoce)koniec lipca
Porzeczka czarna Ribes nigrumTitaniapatrz agrestPiękne równocześnie dojrzewające długie grona czarnych jagód są największym walorem tej porzeczki.lipiec-sierpieńOwocuje obficie i regularniewysoka odporność na mączniaka amerykańskiego i mróz, niska na opadzinę liści, rdzę wejmutkowo-porzeczkową.wymaga gleb żyznych, próchnicznych, wilgotnych, bogatych w związki mineralne, o pH lekko kwaśnym (6.2-6.7)Porzeczki wymagają dość intensywnego cięcia. Poniżej proponuje literaturę na ten temat. Wszystkie prezentowane odmiany nadają się na przetwory i do spożycia na surowo. Wszystkie mają wysoką zawartość cukrów.
Porzeczka czerwona Ribes rubrumDetvanPiękne bardzo długie grona czerwonych owoców.początek lipcaodmiany bardzo plenne, ze względu na duży ciężar owoców, mogą wymagać podparcia pędów.duża odporność na mróz i na choroby grzybowewymaga warunków podobnych jak czarna porzeczka, ale gleby mogą być troszkę uboższe.
Porzeczka biała Ribes niveumBianka/BlancaGrona przezroczystych owoców, średniej długości, ale umieszczone blisko siebie zwieszają się malowniczo w krzewów.przełom lipca i sierpniabardzo odporna na mróz
Bez czarny Sambucus nigra"dziki" - łatwo rozmnaża się z zrzezów można więc przesadzić sobie gałązkę do ogrodu ;)częściowo samopylny, obecność zapylaczy zwiększa plenność.Ładny drzewiasty pokrój, piękne białe, mocno pachnące kwiaty i atrakcyjne owoce.sierpień-wrzesieńZazwyczaj plenne, ale mogą wymagać cięcia, lub zapyleń krzyżowych w celu zwiększenia plenności.Zagrażaja mu głównie gryzonie, mszyce bzowe, przędziorki oraz grzyby z rodziny Botrytis.odporny na mróz (do -40°C), ma niewielkie wymagania glebowe, ale lubi stanowiska słoneczne ale uda się też w półcieniu, na wilgotnych, ale nie podmokłych glebach, niewrażliwy na pH.Zarówno kwiaty jak i owoce są cennym składnikiem spożywczym. Z kwiatów robi się orzeźwiający napój, natomiast owoce zawierają bardzo dużo wit. C i świetnie nadają sie na przetwory.
Borówka wysoka Vaccinium corymbosumBluecropwymaga zapylenia krzyżowegoŁadne krzewy (nawet do 2m), z atrakcyjnymi, dużymi jasnoniebieskimi owocami.początek sierpniaodm. bardzo plennapraktycznie całkowicie odporna na choroby i szkodniki, charakteryzuje się również wysoką odpornością na mróz.wrażliwa na przesuszenie (podlewać należy deszczówką, albo odstaną wodą z kranu), wymaga kwaśnego podłożaOdpowiednie zestawienie odmian borówki wysokiej może zapewnic owoce nawet przez dwa miesiące (lipiec-sierpień)
Jeżyna bezkolcowaThornfreesamopylnaJeżyna ta tworzy kobierce z długich pędów, podczas owocowania dodatkowo uroku dodają jej owoce.początek sierpnia (przez 3 tyg.)odmiana plennabywa porażana przez szarą pleśń i roztocza, ale generalnie odmiana odporna na choroby, natomiast wrażliwa na mróz, wymaga okrywania na zimę.lubi stanowiska słoneczne. tolerancja pH: gleby od lekko kwaśnych do lekko zasadowych.Wartościowe i smaczne owoce nadają się do spożycia na surowo i do przetworów, nalewek.
Malina czerwona Rubus ideausPolananie wymaga zapylaczyBardzo ładny pokrój, piękne, duże owoce.od końca sierpnia do pierwszych przymrozków (listopad)odmiana bardzo plennaodporna na kwieciaka i kistnika.wymaga gleb żyznych, przewiewnych, słabo kwaśnych (pH: 5.5-6.6), nasłonecznionego stanowiska, przycinania na wiosnę i kopczykowania jesienią.Bardzo smaczne owoce nadają się do różnorakich zastosowań.
Pigwowiec okazały Chaenomeles x superbaCrimson and Goldnie wymaga zapylaczyKwiaty (duże, szmaragdowe z żółtymi pręcikami - stąd nazwa odmiany), Owoce (żółte, okrągłe, ok. 5cm średnicy), Pokrój (niski, ciernisty, gęsty krzew o bardzo ciemnej korze)sierpień-wrzesieńśrednia plenność (odmiana hodowana głównie dla kwiatów)odporne na szkodniki i chorobyWymaga żyznych podłoży i wystawy słonecznej. Toleruje podłoża suche i lekko wilgotne.Na surowo owoce pigwowca są bardzo kwaśne i twarde, ale miękną po przmrożeniu, nadają się także doskonale na przetwory, jako dodatek do herbaty (są bardzo aromatyczne) i na nalewki.
Suchodrzew jadalny (Jagoda kamczacka) Lonicera coerulea var. kamtschaticaDlinnopłodnawymaga zapylania krzyżowego innej odmianyKwiaty (w kwietniu, obfite, żółte), Owoce (efektowne duże ciemnoniebieskie wydłużone jagody), ładny pokrój i ulistnieniekoniec majaodmiana płodna, owoce bardzo duże (do 1.3g)odporna na szkodniki i chorobywymaga słonecznych stanowisk, gleb średniozwięzłe, żyzne, o słabo kwaśnym odczynie. Odporna na mrozy do -45°C.Przycina się dopiero po 5-6 latach od posadzenia. Owoce słodko-kwaśne, soczyste, bogate w wartościowe składniki.

Inne godne polecenia rośliny to: Aronia, Dereń jadalny, Świdośliwa, Cytryniec chiński, Borówka brusznica, Żurawina wielkoowocowa, Róża pomarszczona.

Opracowanie: Barbara Teszler
KOMENTARZE
REKLAMA
REKLAMA
Sponsor Grasscent Ltd.
Wrzesień Pylenie: Drzewa nie zagrażają alergikom aż do stycznia. Pozostają rośliny zielne i grzyby.

Nie zapomnij: Rozpoczyna się okres zbioru późnych odmian jabłek, gruszek i śliw. Nie zapomnij także, że jesli chcesz posadzić lub przesadzić drzewa lub krzewy jesienią, już teraz trzeba przygotować glebę. Dziś Imieniny: Daria, Maurycy, Tomasz Równonoc jesienna / Autumnal Equinox
Znak Zodiaku: Panna
Kalendarz »
REKLAMA

Najlepsze firmy ogrodnicze
 

Bezpieczne płatności

payu
mastercard i visa
Real Time Web Analytics