Drzewa i Krzewy / z Toba od 2000 roku
Zaloguj się lub zarejestruj.

Zaloguj się podając nazwę użytkownika, hasło i długość sesji
Wrzesień 26, 2017
REKLAMA
Felietony
Sierpień 05, 2003
Dipteronia Sinensis
Rodzina Klonowatych – Aceraceae składa się tylko z 2 rodzajów: Dipteronia oraz Acer – klon.

O ile Dipteronia ogranicza się do 2 gatunków występujących w Chinach, to klon jest szeroko rozpowszechniony w obszarze klimatu umiarkowanego półkuli północnej, a po części także w tropikach [Malaje]. Ilość gatunków klonów nie jest dokładnie określona – waha się w granicach 120 – 200 [wypływa to z faktu, że pewne klasyfikacje uznają dany takson za gatunek, inne za podgatunek lub odmianę]. Tabela 1 zawiera informacje o rozmieszczeniu poszczególnych gatunków w różnych obszarach naszego globu.

Klasyfikacja klonów wg "Maples of the World" D.M.van Gelderena
SekcjaSeriaGatunkówObszar
ChinyJaponiaAmeryka Pn.EuropaAzja Centralna
ParvifloraParviflora1-1---
Distyla1-1---
Caudata4321-1
PalmataPalmata15971--
Sinensia3231---2
Penninervia1211---4
WardianaWardiana11---1
MacranthaMacrantha211461-2
GlabraGlabra5--5--
Arguta531--2
NegundoNegundo4--4--
Cissifolia211---
IndivisaIndivisa1-1---
AcerAcer62--42
Monspesulana20---185
Saccharodendron10--10--
PentaphyllaPentaphylla11----
Trifida13132--1
TrifoliataGrisea321---
Mandshurica22----
LithocarpaLithocarpa651--3
Macrophylla1--1--
Platanoidea Platanoidea22134-64
PubescentiaPubescentia21--11
GinnalaGinnala422-21
RubraRubra3-12--
HyptiocarpaHyptiocarpa22----
Razem19911631253129

Najwięcej gatunków występuje w Chinach. W Polsce w naturze występują tylko trzy gatunki klonów: klon zwyczajny - Acer platanoides, klon polny - Acer campestre i jawor - Acer pseudoplatanus.

Klon jawor (Acer pseudoplatanus)


Klon zwyczajny (Acer platanoides)
Klon polny (Acer campestre)

 Ale bardzo często spotyka się liczne inne gatunki, introdukowane z całego świata – Europy, Ameryki Pn. i Azji. Z klonów obcego pochodzenia najczęściej w Polsce sadzony jest klon jesionolistny (Acer negundo [foto5]), pochodzący z Ameryki Północnej. Również amerykański klon srebrzysty (Acer saccharinum [foto6]) bywa często sadzony w miastach.

Klon jesionolistny (Acer negundo)

Klon srebrzysty (Acer saccharinum)


W większości przypadków są to drzewa lub krzewy o liściach sezonowych, dłoniasto- klapowanych, ustawionych naprzeciwlegle, a układ ten powtarza się w odniesieniu do pędów i gałęzi. Zdarzają się jednak między nimi gatunki wieczniezielone [Acer oblongum], a także o liściach niepodzielnych [Acer carpinifolium], bądź złożonych – najczęściej trójlistkowych [Acer_nikoense], choć niekiedy nawet 7-9 listkowych [klon jesionolistny].

Acer oblongum

Acer carpinifolium

Acer nikoense

Inną charakterystyczną cechą klonów są nasiona – 2-nasienne, parzyste skrzydlaki, różniące się, w zależności od gatunku, wielkością, kształtem, kątem rozwarcia pomiędzy ramionami skrzydełek, ale nieodmiennie wirujące przy opadaniu jak śmigła helikoptera.

1 A. palmatum, 2 A. matsumurae, 3 A.amoenum, 4 A. japonicum, 5 A. sieboldianum, 6 A. tenuifolium, 7 A. shirasawanum, 8 A. crataegifolium, 9 A. rufinerve, 10 A. capillipes, 11 A. mono, 12 A.mono var.marmoratum, 13 A. distylum, 14 A. carpinifolium, 15 A. cissifolium, 16 A. nikoense, 17 A. pycnanthum, 18 A. buergerianum, 19 A. buergerianum var.formosanum, 20 A. ginnala var.aidzuense, 21 A. argutum, 22 A. micranthum, 23 A. tschonoskii, 24 A. ukurunduense, 25 A. nipponicum, 26 A. diabolicum, 27 A. miyabei

Niektóre gatunki posiadają bardzo interesującą fakturę kory i pnia. Drewno klonów jest twarde, ale dość łatwe w obróbce i często jest wykorzystywane w stolarstwie, tokarstwie i lutnictwie, oraz na okleiny.

Acer griseum

Acer pensylvanicum

Z licznych amerykańskich gatunków, zwłaszcza klonu cukrowego – Acer saccharum, ale także czarnego – Acer nigrum, czerwonego – Acer rubrum, oraz naszego klonu polnego – Acer campestre i japońskiego klonu Acer mono wydobywa się wczesną wiosną sok, zawierający do 5% cukru, z którego produkowany jest syrop i cukier klonowy. Z drzewa o średnicy 30 cm można w ten sposób uzyskać do 0,5 kg cukru.

pozyskiwanie soku
z Klonu cukrowego


Poza licznymi walorami użytkowymi klony dostarczają również wielu doznań estetycznych. Zwłaszcza jesienne barwy liści [żółte, pomarańczowe, czerwone, purpurowe i brązowe, oraz wszelkie pośrednie] dostarczają niezapomnianych wrażeń. W Japonii spotykany jest zwyczaj "momiji-gari", oznaczający "polowanie na jesienne liście". Podobnie jak wiosenne "sakura" – kwitnienie wiśni, wyciąga ludzi z domu i każe im gonić ulotne, niepowtarzalne chwile feerii jesiennych barw. W Polsce warto odwiedzić pod koniec października arboretum w Rogowie, znanym z największej kolekcji klonów w naszym kraju.






Dzięki mrówczej pracy ogrodników-entuzjastów udało się wyhodować, zwłaszcza w Japonii, liczne odmiany klonów o niespotykanym, całorocznym zabarwieniu liści [czerwone, różowe, żółte], bądź wymyślnych kształtach liści. Klon japoński – Acer japonicum, ma takich tzw. "kultywarów", czyli odmian uprawnych około 20, a klon palmowy – Acer palmatum chyba około 100. Ponadto klon palmowy i klon Burgera są tradycyjnymi gatunkami, używanymi w sztuce miniaturyzacji drzew – bonsai.

Acer japonicum aconitifolium
Acer japonicum aureum

Acer palmatum
Acer palmatum bloodgood
Acer palmatum dissectum
Acer palmatum dissectum atropurpureum

Acer palmatum
Acer buergerianum


Generalnie można powiedzieć, że klony to bardzo interesujące i wdzięczne drzewa, towarzyszące nam co dzień, ale nie zawsze dostrzegane i doceniane.

Zdjęcia:

Foto1 © Rainer Oberle
Foto2,4,5,6,17,20,21,24 - © Patrick J. Breen, Oregon State University
Foto3, 7 - © Pietro Pavone, University of Catania
Foto 8 - © Ulrich Herzog
Foto9,21 - © Mark H. Brand, University of Cennecticut
Foto10,14,15,16 - © Hajime Hayashida, Japan
Foto11,12 - © Kurt Stueber
Foto13 - © Hugh Wilson
Foto19 - © James R. Manhart
Foto23 - Bruno Franco©
Foto24 - Scott Godin©

Opracował: Adam Łapott © - Wszelkie prawa zastrzeżone
KOMENTARZE
REKLAMA
REKLAMA
Sponsor Grasscent Ltd.
Wrzesień Pylenie: Drzewa nie zagrażają alergikom aż do stycznia. Pozostają rośliny zielne i grzyby.

Nie zapomnij: Rozpoczyna się okres zbioru późnych odmian jabłek, gruszek i śliw. Nie zapomnij także, że jesli chcesz posadzić lub przesadzić drzewa lub krzewy jesienią, już teraz trzeba przygotować glebę. Dziś Imieniny: Euzebiusz, Majnard, Cyprian
Znak Zodiaku: Waga
Kalendarz »
REKLAMA

Najlepsze firmy ogrodnicze
 

Bezpieczne płatności

payu
mastercard i visa
Real Time Web Analytics