Badanie wieku drzew jest jednym z zadań nauki zwanej dendrometrią. Nie ma większych różnic między określaniem wieku drzew iglastych i liściastych (pomijając palmy i sagowce - czyli drzewa posiadające tzw. kłodzinę, a nie pień).
Do obliczenia wieku drzew używać można bardzo różnych metod.
Najprostszą jest sytuacja, gdy istnieje informacja, kiedy drzewo zostało zasadzone. Dotyczy to jednak bardzo nielicznych przypadków oraz w większości drzew zdecydowanie młodych.
Kolejnym sposobem jest metoda porównawcza - obserwując przyrost masy drzewa w okresie np. kilkunastu lat można pokusić się o mniej, czy bardziej dokładne określenie jego wieku. Można tu równolegle prowadzić obserwacje drzew młodszych i starszych, co pozwoli dokonać bardziej dokładnych wyliczeń (bywa to również zwodnicze, bo na przyrost istotny wpływ mają panujące w danym roku warunki - temperatura, opady, nasłonecznienie).
Innym sposobem jest metoda węgla radioaktywnego C14, ale aby była wiarygodna, należałoby założyć, że węgiel znajduje się w określonym miejscu w drzewie od początku jego wzrostu (bez wzajemnego przenikania ze starszych do młodszych warstw i odwrotnie).
Najbardziej wiarygodną metoda jest obliczanie wieku na podstawie słojów (przyrostów rocznych). Ponieważ przyrost drewna jest bardziej dynamiczny na początku sezonu, powstałe komórki są większe, niż te tworzące się w okresie późniejszym. Ma to istotny wpływ na zabarwienie słojów, które są na przemian jaśniejsze i ciemniejsze. Każda taka para na przekroju drzewa to (zazwyczaj) dowód rocznego przyrostu. Po ścięciu drzewa policzenie jego wieku jest stosunkowo proste, ale trudniej to wykonać na żywym organiźmie, w taki sposób aby mu zbytnio nie zaszkodzić. Opracowano metodę badania przy użyciu tomografii komputerowej (podobnie jak np. przy badaniach mózgu), ale jest ona bardzo kosztowna. Najbardziej popularna metoda polega na zastosowaniu sondy Presslera (jest to wydrążony w środku świder, długi na ok. 50 cm, pobierający próbkę drewna o średnicy 4 mm. Pozwala to określić w miarę dokładnie wiek drzewa, którego średnica jest maksymalnie równa 1 m. Przy grubszych drzewach trzeba uciec się do skomplikowanych wyliczeń, które pozwolą w miarę dokładnie wyliczyć ich wiek. Jest jednak parę problemów, które należy wziąć pod uwagę. Zdarza się, że drzewa wytwarzają więcej niż 1 słój w ciągu roku ( w zmiennym klimacie bywa, że drzewa produkują do 3-4 słojów w jednym sezonie. Bywa również tak, że w ekstremalnie niekorzystnych warunkach drzewa nie przyrastają w ogóle w danym roku. Ponadto po osiągnięciu pewnego wieku drzewa zaczynają rosnąć wolniej, przez co słoje robią się coraz węższe. Trafiają się również przypadki szczególne - badacze amerykańscy znaleźli 5-cm siewkę choiny Martensa, która nie wytworzyła jeszcze ani jednego słoja w wieku 20 lat. Z kolei pewien zbadany egzemplarz jodły wonnej, wysokości 1,2 m i średnicy 2,5 cm żył już około 100 lat i miał tyleż słoi.
Najstarszy znanym drzewem, które ścięto, aby określić jego wiek, była niepozorna sosna długowieczna -
Pinus longaeva. Okazało się, że miała 4995 słoi - szkoda staruszki - była za życia jednym z najstarszych organizmów na Ziemi.
Prawde powiedziawszy to nie wiem od czego zacząć..
Może pierwsze będą podziękowania..!!!
DZIĘKUJĘ za udzielenie mi odpowiedzi na pytanie..!:)
Mam jeszcze jedno, dotyczące obliczania wieku drzew..
Czy można obliczyć wiek drzewa na podstawie liczby okółek gałęzi..?
Pani Moniko,
Niestety, sprawa datowania wieku na podstawie okółków [ang. whorl] jest mi w zasadzie nieznana. Przeszukałem internet i to co znalazłem
przesyłam [po angielsku].
Z zawartych tam informacji wynika, że można datować wiek na podstawie przyrostów dolnych gałęzi [o ile się zachowały] - zgodnie z regułą: 1 przyrost - 1 rok. Podobnie dla niektórych rodzajów, np. Pinus = sosna, można zliczyć okółki i w ten sposób określić wiek drzewa.
Metoda na pewno jest przybliżona, gdyż:
- niektóre gatunki wytwarzają większą liczbę okółków w ciągu roku [np. niektóre świerki w korzystnych warunkach na młodocianym przewodniku wytwarzają w tym samym roku po kilka okółków],
- w przypadku utraty przewodnika niekiedy mija kilka lat zanim drzewo wytworzy nowy [typowy przykład - jodła],
- bywają lata [ekstremalne pod względem pogodowym] gdy drzewa nie wytwarzają przyrostów.
Ponadto daje się zastosowac do młodych drzew, gdyż starsze tracą nie tylko gałęzie, ale wszelkie ślady po pierwszych okółkach.
Może to rozwiąże Pani problem.